Afya, elimu na mahitaji ya msingi
Huduma za afya, nyumba, chakula, maji, usalama wa jamii na shule.
Haki za kiuchumi na kijamii
- Kila mtu ana haki ya kiwango bora zaidi cha afya, ikiwemo huduma za afya.
Art. 43(1)(a)
(a) kupata kiwango cha juu kabisa kinachowezekana cha afya, kinachohusu haki ya huduma za malezi ya kiafya ikiwa ni pamoja na malezi ya afya ya uzazi;
Soma kifungu kamili → - Kila mtu ana haki ya nyumba bora na usafi wa kutosha.
Art. 43(1)(b)
(b) kupata makao ya kuridhisha, na viwango vinavyostahili vya usafi
Soma kifungu kamili → - Kila mtu ana haki ya chakula cha kutosha na bora, na kuwa huru kutokana na njaa.
Art. 43(1)(c)
(c) kutokuwa na njaa, na kupata chakula cha kutosha na kinachostahili;
Soma kifungu kamili → - Kila mtu ana haki ya maji safi na salama kwa kiasi cha kutosha.
Art. 43(1)(d)
(d) kupata maji safi na salama na ya kutosha;
Soma kifungu kamili → - Kila mtu ana haki ya usalama wa jamii.
Art. 43(1)(e)
(e) usalama wa kijamii ; na
Soma kifungu kamili → - Kila mtu ana haki ya elimu.
Art. 43(1)(f)
(f) elimu.
Soma kifungu kamili → - Hakuna anayeweza kunyimwa matibabu ya dharura.
Art. 43(2)
(2) Mtu hatanyimwa matibabu ya dharura.
Soma kifungu kamili →
- Kila mtu anapaswa kuwa na chakula, maji, nyumba, na shule ya kwenda.
Art. 43(1)
(1) Kila mtu ana haki ya - (a) kupata kiwango cha juu kabisa kinachowezekana cha afya, kinachohusu haki ya huduma za malezi ya kiafya ikiwa ni pamoja na malezi ya afya ya uzazi; (b) kupata makao ya kuridhisha, na viwango vinavyostahili vya usafi (c) kutokuwa na njaa, na kupata chakula cha kutosha na kinachostahili; (d) kupata maji safi na salama na ya kutosha; (e) usalama wa kijamii ; na (f) elimu.
Soma kifungu kamili → - Kama unaumwa sana na unahitaji msaada mara moja, hospitali lazima ikusaidie.
Art. 43(2)
(2) Mtu hatanyimwa matibabu ya dharura.
Soma kifungu kamili →
Watoto
- Kila mtoto ana haki ya jina na utaifa tangu kuzaliwa.
Art. 53(1)(a)
(a) jina na uraia kuanzia anapozaliwa;
Soma kifungu kamili → - Kila mtoto ana haki ya elimu ya msingi bila malipo na ya lazima.
Art. 53(1)(b)
(b) elimu ya msingi bila malipo na ya lazima;
Soma kifungu kamili → - Kila mtoto ana haki ya chakula, makazi na huduma ya afya.
Art. 53(1)(c)
(c) Lishe bora ya kimsingi, makazi na huduma za afya ;
Soma kifungu kamili → - Kila mtoto lazima alindwe dhidi ya unyanyasaji, kupuuzwa, vurugu na mila zenye madhara.
Art. 53(1)(d)
(d) kulindwa dhidi ya kutumiwa vibaya, kutelekezwa, tamaduni za kuumiza, aina zozote za ghasia, matendo na adhabu zisizo za kibinadamu, kutumiwa vibaya, na kazi yoyote ya kunyanyasa au ya kuhatarisha;
Soma kifungu kamili → - Wazazi wote wawili wana jukumu sawa la kumhudumia mtoto, iwe wameoana au la.
Art. 53(1)(e)
(e) kutunzwa na kulindwa na wazazi, ambayo inahusu wajibu sawa kutoka kwa mama na baba wa kumkimu mtoto, iwe wameoana au la; na
Soma kifungu kamili → - Mtoto anapaswa kuzuiliwa kama hatua ya mwisho tu, kwa muda mfupi iwezekanavyo, na kutenganishwa na watu wazima.
Art. 53(1)(f)
(f) kutofungwa kinyume na matakwa yake isipokuwa endapo hiyo ndiyo hatua ya mwisho, na wakizuiliwa-
Soma kifungu kamili → - Katika kila jambo linalomhusu mtoto, maslahi bora ya mtoto yanatangulia.
Art. 53(2)
(2) maslahi ya mtoto ni muhimu sana katika kila suala linalomhusu mtoto.
Soma kifungu kamili →
- Kila mtoto anapaswa kuwa na jina, kwenda shule, na kuwa na chakula, nyumba na daktari.
Art. 53(1)
(1) Kila mtoto ana haki ya- (a) jina na uraia kuanzia anapozaliwa; (b) elimu ya msingi bila malipo na ya lazima; (c) Lishe bora ya kimsingi, makazi na huduma za afya ; (d) kulindwa dhidi ya kutumiwa vibaya, kutelekezwa, tamaduni za kuumiza, aina zozote za ghasia, matendo na adhabu zisizo za kibinadamu, kutumiwa vibaya, na kazi yoyote ya kunyanyasa au ya kuhatarisha; (e) kutunzwa na kulindwa na wazazi, ambayo inahusu wajibu sawa kutoka kwa mama na baba wa kumkimu mtoto, iwe wameoana au la; na (f) kutofungwa kinyume na matakwa yake isipokuwa endapo hiyo ndiyo hatua ya mwisho, na wakizuiliwa- (i) kuzuiliwa kwa muda mfupi na unaostahili tu; na (ii) kutenganishwa na watu wazima katika jela huku ikizingatiwa umri na jinsia ya mtoto.
Soma kifungu kamili → - Jambo la muhimu zaidi ni lile lililo bora kwa mtoto.
Art. 53(2)
(2) maslahi ya mtoto ni muhimu sana katika kila suala linalomhusu mtoto.
Soma kifungu kamili →
Tume ya Kuwaajiri Walimu
- Kuna Tume ya Huduma za Walimu.
Art. 237(1)
(1) Tume ya Kuwaajiri Walimu imeundwa.
Soma kifungu kamili → - Husajili walimu waliofunzwa, huajiri na kuwaweka, na kuwapanga katika shule za umma.
Art. 237(2)
(2) Majukumu ya Tume ni – (a) kusajili walimu waliohitimu; (b) kuteua na kuajiri walimu waliosajiliwa; (c) kuwapa kazi walimu walioajiriwa na Tume hii kuhudumu katika shule yoyote ya umma au taasisi; (d) kuwapandisha vyeo na kuwahamisha walimu; (e) kushughulikia masuala ya kinidhamu ya walimu; na (f) kuwafuta kazi walimu.
Soma kifungu kamili → - Hutumia udhibiti wa kinidhamu juu ya walimu na inaweza kusitisha ajira zao.
Art. 237(2)(e)
(e) kushughulikia masuala ya kinidhamu ya walimu; na
Soma kifungu kamili →
- Tume huajiri walimu na kuwapeleka shule za umma.
Art. 237(2)
(2) Majukumu ya Tume ni – (a) kusajili walimu waliohitimu; (b) kuteua na kuajiri walimu waliosajiliwa; (c) kuwapa kazi walimu walioajiriwa na Tume hii kuhudumu katika shule yoyote ya umma au taasisi; (d) kuwapandisha vyeo na kuwahamisha walimu; (e) kushughulikia masuala ya kinidhamu ya walimu; na (f) kuwafuta kazi walimu.
Soma kifungu kamili →