Kujieleza, taarifa na uchaguzi

(a) uhuru wa kutafuta, kupokea au kutoa habari au kauli;

(b) uhuru wa ubunifu wa kisanii; na

(2) Haki ya uhuru wa kujieleza haiambatani na - (a) propaganda ya vita; (b) uchochezi wa ghasia; (c) hotuba za chuki; au (d) utetezi wa chuki ambao - (i) unajumuisha uchochezi wa kikabila, kuwatusi wengine au uchochezi wa kusababisha maafa; au (ii) unaotokana na misingi yoyote ya ubaguzi iliyotajwa au kuonyeshwa katika Kifungu cha 27 (4).

(3) katika kutekeleza uhuru wa kujieleza, kila mtu ataheshimu haki na hadhi ya watu wengine.

(1) Uhuru na kujitegemea kwa vyombo vya matangazo, kuchapisha na vingine vya habari ya aina yoyote unahakikishwa lakini hauhusishi masharti yaliyotajwa katika Kifungu cha 33 (2) .

(2) Serikali – (a) haitadhibiti au kuingilia mtu yeyote anayehusika na utangazaji, uchapishaji au usambazaji wa chapisho lolote au usambazaji wa habari kwa kutumia nyenzo yoyote; au (b) haitamwadhibu mtu yeyote kwa kutoa maoni au mawazo au masuala yaliyomo kwenye matangazo, machapisho au usambazaji.

(4) Vyombo vyote vya habari vinavyomilikiwa na Serikali- (a) vitakuwa huru kuamua kuhusu habari, tahariri na matangazo yao au mawasiliano mengine; (b) havitaegemea upande wowote; na (c) vitatoa nafasi sawa ya kuwasilisha maoni tofauti tofauti na mawazo yanayokinzana.

(a) habari ilizonazo Serikali; na

(b) habari zozote alizonazo mtu mwingine na zinazohitajika ili kutekeleza au kulinda haki yoyote au uhuru wowote wa kimsingi.

(2) Kila mtu ana haki ya kudai marekebisho au kubatilishwa kwa habari zozote za uongo au za kupotosha zinazomhusu mtu huyo.

(3) Serikali itachapisha na kutangaza taarifa yoyote inayoathiri taifa.

Kila mtu ana haki, bila haja ya kuomba ruhusa, ya kukutana, kuandamana, kugoma, na kuwasilisha malalamiko yake kwa mamlaka ya umma ila tu afanye hivyo kwa amani na bila kutumia silaha.

Kila mtu ana haki, bila haja ya kuomba ruhusa, ya kukutana, kuandamana, kugoma, na kuwasilisha malalamiko yake kwa mamlaka ya umma ila tu afanye hivyo kwa amani na bila kutumia silaha.

(a) kuunda, au kushiriki katika uundaji wa chama cha kisiasa;

(2) Kila mwananchi ana haki ya kushiriki katika uchaguzi huru, wa haki na unaofanyika mara kwa mara kwa misingi ya haki ya kupiga kura kwa wote na uhuru wa hiari ya mpiga kura kwa - (a) shirika au afisi yoyote ya umma iliyobuniwa chini ya Katiba hii na inayofanya uchaguzi; na (b) kiongozi wa afisi yoyote ya chama cha kisiasa ambacho mwananchi huyo ni mwanachama.

(a) kujiandikisha kama mpiga kura;

(b) kupiga kura ya siri katika uchaguzi wowote au katika kura ya maamuzi; na

(c) kugombea wadhifa katika afisi ya umma, au afisi katika chama cha kisiasa ambacho yeye ni mwanachama na endapo atachaguliwa, ashike usukani.

Mfumo wa uchaguzi utazingatia kanuni zifuatazo- (a) uhuru wa raia wa kutekeleza haki zao za kisiasa chini ya Ibara ya 38; (b) sio zaidi ya thuluthi mbili ya wanachama wa mashirika ya umma yatakayoshiriki uchaguzi wa wanachama watakuwa ya jinsia sawa; (c) uwakilishi wenye usawa wa watu walio na ulemavu; (d) haki ya kupiga kura kwa wote katika misingi ya haki ya uwakilishwaji na usawa wa kura; na (e) chaguzi za haki na usawa, ambazo ni - (i) za kura ya siri; (ii) huru na zisizo na ghasia, vitisho, ushawishi usiofaa, au ufisadi; (iii) zinazoendeshwa na halmashauri huru; (iv) wazi; na (v) zinazofanywa kwa njia zisizopendelea upande wowote, katikati, bora, kamilifu na zilizo na uwajibikaji.

Mfumo wa uchaguzi utazingatia kanuni zifuatazo- (a) uhuru wa raia wa kutekeleza haki zao za kisiasa chini ya Ibara ya 38; (b) sio zaidi ya thuluthi mbili ya wanachama wa mashirika ya umma yatakayoshiriki uchaguzi wa wanachama watakuwa ya jinsia sawa; (c) uwakilishi wenye usawa wa watu walio na ulemavu; (d) haki ya kupiga kura kwa wote katika misingi ya haki ya uwakilishwaji na usawa wa kura; na (e) chaguzi za haki na usawa, ambazo ni - (i) za kura ya siri; (ii) huru na zisizo na ghasia, vitisho, ushawishi usiofaa, au ufisadi; (iii) zinazoendeshwa na halmashauri huru; (iv) wazi; na (v) zinazofanywa kwa njia zisizopendelea upande wowote, katikati, bora, kamilifu na zilizo na uwajibikaji.

Mfumo wa uchaguzi utazingatia kanuni zifuatazo- (a) uhuru wa raia wa kutekeleza haki zao za kisiasa chini ya Ibara ya 38; (b) sio zaidi ya thuluthi mbili ya wanachama wa mashirika ya umma yatakayoshiriki uchaguzi wa wanachama watakuwa ya jinsia sawa; (c) uwakilishi wenye usawa wa watu walio na ulemavu; (d) haki ya kupiga kura kwa wote katika misingi ya haki ya uwakilishwaji na usawa wa kura; na (e) chaguzi za haki na usawa, ambazo ni - (i) za kura ya siri; (ii) huru na zisizo na ghasia, vitisho, ushawishi usiofaa, au ufisadi; (iii) zinazoendeshwa na halmashauri huru; (iv) wazi; na (v) zinazofanywa kwa njia zisizopendelea upande wowote, katikati, bora, kamilifu na zilizo na uwajibikaji.

Mfumo wa uchaguzi utazingatia kanuni zifuatazo- (a) uhuru wa raia wa kutekeleza haki zao za kisiasa chini ya Ibara ya 38; (b) sio zaidi ya thuluthi mbili ya wanachama wa mashirika ya umma yatakayoshiriki uchaguzi wa wanachama watakuwa ya jinsia sawa; (c) uwakilishi wenye usawa wa watu walio na ulemavu; (d) haki ya kupiga kura kwa wote katika misingi ya haki ya uwakilishwaji na usawa wa kura; na (e) chaguzi za haki na usawa, ambazo ni - (i) za kura ya siri; (ii) huru na zisizo na ghasia, vitisho, ushawishi usiofaa, au ufisadi; (iii) zinazoendeshwa na halmashauri huru; (iv) wazi; na (v) zinazofanywa kwa njia zisizopendelea upande wowote, katikati, bora, kamilifu na zilizo na uwajibikaji.

(1) Bunge litatunga sheria ya kutoa nafasi ya- (a) Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka kuamua idadi ya maeneo-bunge kuhusu maeneo ya uchaguzi kwa wanachama wa Baraza la Kitaifa na mabaraza ya kaunti; (b) uteuzi wa wagombeaji; (c) usajili wa mara kwa mara wa raia kama wapiga kura; (d) hali ya chaguzi na kura za maamuzi. Uendeshaji na usimamizi bora wa chaguzi na kura za maamuzi ikiwa ni pamoja na uteuzi wa wagombeaji wa uchaguzi; na (e) usajili wa mara kwa mara wa raia wanaoishi nje ya Kenya, kama wapiga kura na kuzifahamu haki zao za kupiga kura.

(2) Sheria inayotakikana na ibara ya (1) (d) itahakikisha kwamba upigaji kura katika kila uchaguzi ni- (a) rahisi; (b) wazi; na (c) inazingatia mahitaji maalumu ya- (i) watu wenye ulemavu; na (ii) watu wengine ama vikundi vya watu walio na mahitaji maalumu.

(1) Mtu anastahili kusajiliwa kama mpiga kura katika chaguzi au kura za maamuzi kama mtu huyo ni raia mtu mzima; hajatangazwa kuwa na akili punguwani; na hajapatikana na hatia ya uchaguzi katika kipindi cha miaka mitano iliyotangulia.

(2) raia anayestahili kusajiliwa kama mpigakura atasajiliwa kwenye kituo kimoja tu cha usajili wa kupigia kura.

(3) mipango ya kiusimamizi ya usajili wa wapiga kura na uendeshaji wa chaguzi, itapangwa ili kurahisisha, na haitamnyima raia yeyote anayestahili haki ya kupiga kura au kugombea uchaguzi.

Katika kila uchaguzi, wagombea uchaguzi wote na vyama vyote vya kisiasa vitazingatia kanuni za upigaji kura zilizowekwa na Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka.

Mtu yeyote anastahili kusimama kama mgombea uchaguzi wa kujitegemea, ikiwa mtu huyo- (a) si mwanachama wa chama cha kisiasa kilichosajiliwa na hajakuwa mwanachama kwa angalau kwa kipindi cha miezi mitatu kabla ya tarehe ya uchaguzi; na (b) anatimiza masharti ya- (i) Kifungu cha 99 (1) (c) (i) au (ii), kwa mgombeaji wa uchaguzi wa Baraza la Kitaifa au Seneti, mtawalia; au (ii) Kifungu cha sheria cha 193 (1) (c) (ii), kwa mgombeaji wa uchaguzi wa bunge la kaunti.

Katika kila uchaguzi, Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka itahakikisha kwamba- (a) katika njia yoyote ya upigaji kura itakayotumiwa, mfumo unakuwa rahisi, sahihi, wa kuthibitika, salama, unaowajibika na ulio na uwazi; (b) kura zinazopigwa zinahesabiwa, kuorodheshwa na matokeo kutangazwa moja kwa moja na afisa msimamizi wa kituo cha upigaji kura hapo kituoni; (c) matokeo kutoka kwa vituo vingine vya upigaji kura yanajumlishwa kwa uwazi na kutangazwa moja kwa moja na afisa msimamizi wa kituo cha upigaji kura; na miundo na taratibu mwafaka zimewekwa ili kuondoa uwezekano wa kuhusishwa kwa mienendo yoyote mibaya, ukiwemo uhifadhi salama wa vifaa vya uchaguzi.

Katika kila uchaguzi, Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka itahakikisha kwamba- (a) katika njia yoyote ya upigaji kura itakayotumiwa, mfumo unakuwa rahisi, sahihi, wa kuthibitika, salama, unaowajibika na ulio na uwazi; (b) kura zinazopigwa zinahesabiwa, kuorodheshwa na matokeo kutangazwa moja kwa moja na afisa msimamizi wa kituo cha upigaji kura hapo kituoni; (c) matokeo kutoka kwa vituo vingine vya upigaji kura yanajumlishwa kwa uwazi na kutangazwa moja kwa moja na afisa msimamizi wa kituo cha upigaji kura; na miundo na taratibu mwafaka zimewekwa ili kuondoa uwezekano wa kuhusishwa kwa mienendo yoyote mibaya, ukiwemo uhifadhi salama wa vifaa vya uchaguzi.

(1) Bunge litatunga sheria ya kubuniwa kwa mifumo ya kusuluhishwa kwa haraka mizozo ya uchaguzi.

(2) Malalamiko kuhusu uchaguzi, isipokuwa uchaguzi wa urais, yatawasilishwa katika kipindi cha siku ishirini na nane baada ya kutangazwa kwa matokeo ya uchaguzi na Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka.

(1) Kutabuniwa Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka.

(4) Tume inawajibika kuendesha na kusimamia kura za maamuzi na chaguzi katika taasisi zote zinazofanya uchaguzi au afisi zilizobuniwa na Katiba hii, na chaguzi nyingine zozote kama zilivyoagizwa na kifungu cha Sheria ya Bunge na hususan, katika- (a) usajili wa mara kwa mara wa raia kama wapiga kura; (b) usahihishaji wa mara kwa mara kwa kitabu cha usajili ya wapiga kura; (c) kuweka mipaka ya maeneobunge na wadi; (d) kudhibiti taratibu ambazo vyama hutumia kuteua wagombea uchaguzi; (e) kusuluhisha mizozo ya uchaguzi, ikiwa ni pamoja na mizozo inayohusiana na au kutokana na uteuzi lakini isiyohusisha malalamiko ya uchaguzi na mizozo inayotokana na kutangazwa kwa matokeo ya uchaguzi; (f) kusajili wagombea uchaguzi; (g) elimu ya mpigakura; (h) kuwezesha uchunguzi, usimamizi na tathmini ya chaguzi; (i) kudhibiti kiwango cha fedha zinazoweza kutumiwa na au kwa niaba ya mgombea au chama katika uchaguzi wowote; (j) kujenga kanuni za uchaguzi kwa wagombea na vyama vinavyogombea uchaguzi katika uchaguzi; na (k) kuchunguza utimizaji wa sheria inayotakikana chini ya Kifungu cha 82 (1) (l) kuhusiana na uteuzi wa wagombea wa vyama.

(i) kudhibiti kiwango cha fedha zinazoweza kutumiwa na au kwa niaba ya mgombea au chama katika uchaguzi wowote;

(1) Kutakuwa na maeneobunge mia mbili tisini kwa lengo la uchaguzi wa wabunge wa Baraza la Kitaifa kama ilivyotajwa katika Kifungu cha 97 (1) (a).

(2) Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka itarekebisha upya majina na mipaka ya maeneobunge kila baada ya muda usiopungua miaka minane na usiozidi miaka kumi na miwili, lakini marekebisho yoyote lazima yakamilishwe angalau miezi kumi na miwili kabla ya uchaguzi mkuu wa wabunge.

(10) Mtu anaweza kutuma maombi kwa Mahakama Kuu ili kubatilisha maamuzi yaliyo chini ya kifungu hiki na yaliyotolewa na Tume.

(1) Uchaguzi wa viti bungeni uliotolewa chini ya Kifungu cha 97 (1) (c) na 98 (1) (b), (c) na (d), na wanachama wa baraza la kaunti chini ya kifungu cha 177 (1) (b) na (c),utakuwa kwa misingi ya ushirikishwaji sawa kwa kutumia orodha za vyama.

(b) isipokuwa kwenye viti vilivyoelezewa chini ya Kifungu cha cha 98 (1) (b), kila orodha ya vyama ina idadi kamilifu ya wagombeaji wanaostahili na hubadilishana kati ya wagombeaji wanaume na wanawake kulingana na jinsi walivyoorodheshwa ; na

(b) kiwe na taasisi ya kiutawala iliyochaguliwa kidemokrasia;

(a) hakitabuniwa kwa misingi ya kidini, lugha, mbari, kabila, jinsia au kwa misingi ya kimaeneo au kujihusisha katika kampeni za kusambaza chuki na shihata katika misingi ya masuala mengine kama hayo;

(d) hakitajihusisha katika utoaji hongo au aina nyingine za ufisadi; au

(1) Isipokuwa wakati mtu amepigwa marufuku katika ugombeaji chini ya Ibara ya (2), mtu anaweza kuchaguliwa kama mbunge iwapo mtu huyo- (a) amesajiliwa kama mpigakura; (b) anaafiki kiwango chochote cha kielimu, kimaadili na ana uadilifu kama inavyoagizwa kwenye Katiba hii au na Sheria ya Bunge; na (c) ameteuliwa na chama cha kisiasa au mgombeaji wa kujitegemea anayedhaminiwa - (i) na angalau wapigakura elfu moja waliosajiliwa katika eneobunge katika uchaguzi wa Baraza la Kitaifa; na (ii) na angalau wapigakura elfu mbili waliosajiliwa katika kaunti kwa uchaguzi wa Seneti.

(2) Mtu hastahili kuchaguliwa kama mbunge ikiwa mtu huyo- (a) anashikilia jukumu lolote la Serikali au afisi mwingine wa umma, licha ya kuwa Mbunge; (b) amekuwa, katika kipindi cha miaka mitano inanayotangulia taratibu za uchaguzi, ameshawahi kushikilia afisi kama mwanachama wa Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka; (a) hakuwa raia wa Kenya kwa angalau miaka kumi inayotangulia tarehe ya uchaguzi; (b) ni mwanachama wa Baraza la Kaunti; (c) hana akili timamu; (d) mufilisi ; (e) anakabiliwa na hukumu ya kifungo cha miezi sita gerezani, kuanzia siku ya kujiandikisha kama mgombeaji, au katika tarehe ya uchaguzi; au (f) amepatikana, kwa mujibu wa sheria yoyote, kutumia vibaya afisi ya Serikali au ya umma ama kwa njia yoyote alikiuka kanuni za Sura ya Sita.

(1) Uchaguzi mkuu wa wabunge utafanyika Jumanne ya pili ya mwezi wa Agosti katika kila mwaka wa tano.

(b) uchaguzi mdogo utafanyika katika muda wa siku tisini baada ya kutokea kwa nafasi hiyo ya kazi, kuambatana na ibara ya (5).

(1) Wapiga kura chini ya Vifungu vya 97 na 98, wana haki ya kumuondoa mamlakani mbunge waliyemchagua ili kuwakilisha eneobunge kabla ya kukamilika kwa kipindi cha Bunge.

(1) Rais atachaguliwa na wapigakura waliosajiliwa katika uchaguzi wa kitaifa utakaoendeshwa kwa mujibu wa Katiba hii na Sheria nyingine yoyote ya Bunge inayothibiti uchaguzi wa Rais.

(2) Uchaguzi wa Rais utafanyika- (a) siku moja na ile ya uchaguzi mkuu wa Wabunge, ikiwa ni siku ya Jumanne ya pili ya mwezi Agosti ya kila mwaka wa tano; au (b) katika hali ambazo zinatajwa kwenye ibara ya 146.

(1) mtu anastahili kupendekezwa kuwa mgombeaji wa urais iwapo- (a) ni raia kwa kuzaliwa; (b) amehitimu kugombea uchaguzi kama mbunge; (c) ameteuliwa na chama cha kisiasa au ni mgombeaji wa kujitegemea; na (d) ameteuliwa na wapigakura wasiopungua elfu mbili kutoka kwa kila kaunti zilizo nyingi.

(4) Mgombea urais atatangazwa kuwa Rais iwapo atapokea- (a) zaidi ya nusu ya kura zote zilizopigwa katika uchaguzi; na (b) angalau asilimia ishirini na tano ya kura zilizopigwa katika kila kaunti na kaunti ziwe zaidi ya nusu ya kaunti zote kwa jumla.

(5) Iwapo hakuna mgombeaji amechaguliwa, uchaguzi mwingine utafanyika upya katika kipindi cha siku thelathini baada ya uchaguzi uliopita, na katika uchaguzi huo mpya, wagombeji watakuwa- (a) mgombeaji au wagombeaji ambao walipata kura nyingi zaidi; na (b) mgombeaji au wagombeaji ambao walipata idadi ya pili ya wingi wa kura.

(10) Katika muda wa siku saba baada uchaguzi wa urais, mwenyekiti wa Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka- (a) atangaza matokeo ya uchaguzi; na (b) atawasilisha ripoti iliyoandikwa ya matokeo ya uchaguzi kwa Jaji Mkuu na Rais aliye mamlakani.

(1) Iwapo aliyetangazwa kuwa Rais-mteule atafariki kabla ya kuchukua hatamu za uongozi- (a) Naibu wa rais-mteule ataapishwa kama kaimu Rais siku ileile tu ambayo Rais mteule angeapishwa; na (b) uchaguzi mpya wa Rais utafanyika katika muda wa siku sitini baada ya kifo cha Rais -Mteule.

(1) Mtu anaweza kuwasilisha malalamiko katika Mahakama ya Juu kupinga uchaguzi wa Rais mteule katika muda wa siku saba baada ya tarehe ya kutangaza matokeo ya uchaguzi wa urais.

(2) katika muda wa siku kumi na nne baada ya kuwasilishwa kwa malalamiko, Mahakaya ya Juu itasikiza na kuamua kesi hiyo na uamuzi wake utakuwa wa mwisho.

(1) Kila mgombea uchaguzi wa Urais atateua mtu ambaye amehitimu kuchaguliwa kama Rais, kama mgombeaji wa Naibu wa Rais.

(3) Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka itatangaza yule ambaye ameteuliwa na Rais mteule kuwa ndiye Naibu wa Rais.

(1) Kila mgombea uchaguzi wa Urais atateua mtu ambaye amehitimu kuchaguliwa kama Rais, kama mgombeaji wa Naibu wa Rais. (2) Kwa sababu ya ibara ya (1), hakutakuwa na utaratibu tofauti wa uteuzi wa Naibu wa Rais na kifungu cha 137 (1) (d) hakitatumika kwa mgombeaji kiti cha Naibu wa Rais. (3) Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka itatangaza yule ambaye ameteuliwa na Rais mteule kuwa ndiye Naibu wa Rais. (4) Kuapishwa kwa Naibu wa Rais mteule kutafanyika mbele ya Jaji Mkuu au iwapo Jaji Mkuu hayupo, mbele ya Naibu wa Jaji Mkuu na wananchi. (5) Naibu wa rais mteule atachukua hatamu za afisi kwa- (a) Kula kiapo cha uaminifu; na (b) Kiapo cha kutekeleza majukumu ya afisi kama ilivyoidhinishwa katika Ratiba ya Tatu. Kipindi cha afisi ya Naibu wa rais kitaanza kutumika kutoka siku ya kuapishwa kwa Naibu wa rais na kukoma- Wakati mtu atakayechaguliwa kama Rais anayefuata katika uchaguzi chini ya Kifungu cha (136) (2) (a) ataapishwa; Wakati Naibu wa rais atachukua mamlaka ya Rais; au Katika kijiuzulu , kifo au kuachishwa kazi kwa Naibu wa rais. Naibu wa rais anaweza, kwa wakati wowote, kujiuzulu kwa kumwandikiia barua Rais na kujiuzulu huku kutaanza kutekelezwa saa na tarehe iliyobainishwa katika barua hiyo au iwapo tarehe haijabainishwa, adhuhuri ya siku ya kupokelewa kwa barua hiyo. Hakuna mtu yoyote atakayehudumu kwa zaidi ya vipindi viwili kama Naibu wa rais.

(1) Gavana wa kaunti atachaguliwa moja kwa moja na wapiga kura waliosajiliwa katika kaunti hiyo, siku ile ya uchaguzi mkuu wa wabunge, itakayokuwa Jumanne ya pili ya mwezi Agosti, baada ya kila miaka mitano.

(5) Kila mgombea kiti cha gavana wa kaunti atamteua mtu mmoja ambaye amehitimu kuchaguliwa kama gavana wa kaunti kuwa mgombea kiti cha naibu gavana.

(7) Kwa mujibu wa ibara ya (7), mtu ambaye hajaingia afisi ya gavana wa kaunti atachukuliwa kuwa amehudumu kwa kipindi kizima, kwa mujibu wa kifungu cha 182 (3) (b).

(1) Labda azuiwe na ibara ya (2), mtu atahitimu kugombea uanachama katika baraza la kaunti kama- (a) amesajiliwa kama mpiga kura; (b) anatimiza mahitaji yote ya kielimu, tabia nzuri na maadili mema kama inavyotakikana kwa mujibu wa Katiba au Sheria ya Bunge; na (c) ama- (i) ameteuliwa na chama cha kisiasa; au (ii) ni mgombeaji wa kujitegemea aliyeungwa mkono na watu mia tano waliosajiliwa kama wapiga kura katika wadi husika.

(2) Mtu hataruhusiwa kugombea kiti katika baraza la kaunti iwapo mtu huyo- (a) ana cheo Serikalini au afisi ya umma, mbali na hiyo ya baraza la kaunti anayowania kiti; (b) amekuwa na cheo katika Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka, wakati wowote ule katika miaka mitano iliyotangulia tarehe ya uchaguzi. (c) hajakuwa raia wa Kenya kwa miaka isiyopungua kumi iliyotangulia tarehe ya uchaguzi; (d) hana akili timamu; (e) ni mufilisi; (f) anatumikia kifungo gerezani cha miezi sita au zaidi; au (g) amepatikana, kulingana na sheria yoyote, kwamba ametumia vibaya afisi ya umma ama kwa njia yoyote ile kukiuka kanuni za Sura ya sita.